محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
410
تحفه خانى ( فارسى )
رايحه دخان ازو ناشى مىشود و بشراسيف كشيده مىشود و مراد بشراسيف بوهاى ( سر استخوانهاى ) سينه است و نفخ و قراقر در معده و بوى بد براز و ثالث حصول تخمه است و تخمه آنست كه طعام اصلا هضم نشود و فاسد شود و علامت او ثقل در معده است و تقلب نفس كه مراد غثيان و ميل بقئ پىدرپى است و حدوث نفخ و قراقر در معده و آروق خالى از رايحه و طعم و علاج در نوع اول تقويت معده است باشربه و ربوب بارده مثل شربت سكنجبين و شربت انار و شربت سيب و مثل رب ريواج و رب بهى و سيب و انار و ليمو و نارنج از هركدام كه حاضر باشد ده درم بگلاب قدرى كه مناسب باشد و به آب شربت كرده بايد خورد و شربت سكنجبين سفرجلى كه در ضعف معده در تمام انواع آن نافع است از آن نيز مقدار خوردن ده درم است يا گلاب و غذا زيرباج از گوشت مرغ جوجه و نخود و ماش مقشر و اندك سركه در آش بايد كرد و كشنيز خشك در آش بايد كرده و سفوفى كه نافع از ضعف معده باشد به اين اجزا كه مذكور مىگردد بايد ساخت گل سرخ و كشنيز خشك از هر يك پنج درم كدو يا و زيره مدبر در سركه از هر يك سه درم طباشير نيم درم مغز تخم تره و مغز تخم بادرنگ از هر يك سه درم مجموع ادويه كوفته پيخته سه مثقال بوقت صبح بايد خوردن و اگر سبب در ضعف معده سوء المزاج بارد باشد در سوء المزاجات معده مذكور شد تعديل و تقويت معده بادويه حاره ضد بارد بايد كرد از اشربه و اغذيه و معاجين و گوارشات و ضماد . . . مراعات اينها در علاج بايد كرد و جلاب و شربت از گلقند عسلى بايد داد با گلاب و مقدار گلقند ده درم و گلاب قدرى ملايم و از مصطگى و عود از هر يك نيم درم كوفته و پيخته درين شربت بايد داد و علاج در نوع ثانى اگر سوء المزاج بارد ماده باشد علاج تنقيه معده است از خلط فاسد